Przejdź do menu głównego | Przejdź do treści | Przejdź do wyboru wielkości czcionki | Przejdź do mapy strony | Przejdź do osób | Przejdź do wiadomości | Przejdź do wydarzeń | Przejdź do instytucji | Przejdź do wyszukiwarki wydarzeń |

Miasto Stołeczne Warszawa

Dziesiątki miejsc na poranne spacery

Szukaj


Sławomir Mrożek (1930 - 2012)
Sławomir Mrożek
źródło fot: wikipedia
dramatopisarz, pisarz
Sławomir Mrożek urodził się 30 czerwca 1930 r. w Borzęcinie, zmarł 15 sierpnia 2012 w Nicei.

To niezrównany obserwator i krytyk. Jego domeną pozostaje dramaturgia, choć pisze też miniatury, słuchowiska, felietony, opowiadania, powieści. Rysuje wreszcie... Należy do autorów sztuk najczęściej inscenizowanych w teatrze polskim i najbardziej znanych za granicą. Wszystkie sztuki Mrożka były tłumaczone i wystawiane poza Polską. Jego utwory przełożone zostały na wiele języków, m in.: angielski, francuski, niemiecki, włoski, hiszpański, węgierski, czeski, japoński.

Droga Mrożka do literatury wiodła przez dziennikarstwo i twórczość satyryczną. W roku 1950 debiutował jako dziennikarz reportażem w krakowskim piśmie „Przekrój”. W latach 1956-60 prowadził w różnych czasopismach satyryczną rubrykę „Postępowiec”, a w „Przekroju” w latach 1953-68 cykl rysunkowy - „Przez okulary Sławomira Mrożka”.

Szybko zyskał miano prześmiewcy, który tropem Witkacego i Gombrowicza neguje narodową mitologię i ukazuje świat, który „wypadł z formy”. W roku 1963 wyemigrował z Polski. Mieszkał we Włoszech, Francji i Meksyku. W tym czasie swoje utwory publikował w Polsce i za granicą. Do kraju powrócił dopiero w roku 1996. Debiutował tomem opowiadań „Półpancerze praktyczne” (1953 r.) i sztuką „Policja. Dramat ze sfer żandarmeryjnych” (1958 r.) Ukoronowaniem pierwszego okresu twórczości Mrożka były dwa klasyczne już dziś tomy opowiadań: „Słoń” (1957 r.) i „Wesele w Atomicach” (1959 r.)

Uogólniając sens ówczesnej twórczości Mrożka można powiedzieć, że drwił on z teraźniejszości, która głosząc przyszłość tkwi jeszcze głęboko w przeszłości. Jest to polemika z rzeczywistością postulowaną w imię sprawdzalnej doświadczeniem i intelektem. Wzorcowym przykładem może być tytułowe opowiadanie z „Wesela w Atomicach”. W tej wsi przyszłości, bójki na weselu odbywają się po staremu, tyle, że przy użyciu wieloczłonowych rakiet z ładunkiem nuklearnym...

Do najważniejszych i najgłośniejszych utworów Sławomira Mrożka zaliczyć trzeba w pierwszym rzędzie dwa dramaty - „Tango” (1964 r.) i „Emigranci” (1974 r.). „Tango” pozwoliło publiczności i krytyce odczytać na nowo Mrożka. Pojawiło się nawet twierdzenie, że pisząc „Tango” Mrożek stworzył swoją pierwszą sztukę. Choć przecież wciąż jest to utwór utrzymany w charakterystycznej dla Mrożka konwencji groteskowej, wydaje się być jakby pierwszym dramatem serio, ironicznie-rozpaczliwą zapowiedzią tragedii jaka może się zdarzyć... Jest to sztuka zbudowane wg klasycznych reguł. Akcja toczy się w rodzinie Stomila. Bohaterowie żyją na śmietniku historii, w inercji jakiej nie mogą przezwyciężyć. Wszystkie stare konwencje zostały już przełamane, nie ma z czym walczyć, wszystko wolno. Próba narzucenia rodzinie starych form, zainicjowana przez Artura, syna Stomila, kończy się fiaskiem. Artur zostaje zabity przez panoszące się w domu indywiduum, Edka - agresywnego chama, który obejmuję władzę dyktatorską i zmusza całą rodzinę do uległości. „Emigranci” są sztuką niezwykle ascetyczną. Jej akcja toczy się gdzieś, w jakimś zachodnioeuropejskim mieście i ogranicza się do dialogu dwóch osób: emigranta politycznego - intelektualisty i emigranta zarobkowego - „gastarbeitera” . Choć nazwani tylko inicjałami: AA i XX są to wewnętrznie jedni z najbogatszych psychologicznie bohaterów Mrożka, a ich konflikt nie jest tylko konfliktem idei. Cele obu są odmienne. Jeden szuka na Zachodzie wolności duchowej, drugi materialnej. Jednak to poszukiwanie jest bolesnym samooszukiwaniem się...

Niewątpliwie, twórczość Mrożka wyrastała z doświadczeń obywatela PRL-u. Jego groteska obnażała reguły systemu, w jakim żyli Polacy do 1989 roku. Bardzo często, groteska ta miała jednak na tyle ogólny charakter i szerszą wymowę, że urastała do rangi uniwersalnej opowieści o absurdalnych mechanizmach rządzących światem, o problemach wolności i niebezpieczeństw, jakie niesie ze sobą współczesna cywilizacja.

Poważnego problemu dzisiejszego świata - nietolerancji, dotyka także jedno z nowych dzieł Mrożka „Wielebni”. Absurd, kpina, szyderstwo obnażają tu hipokryzję i agresję skierowaną przeciw odmienności. Sztuka napisana w Meksyku w 1996 roku trafiła po raz pierwszy na scenę w genuańskim Teatro Stabile w 2001 roku.

autor: Maciek Proliński ; www.puls-swiata.subnet.pl/kultura

* * *
"Wprawdzie śmiałem się na rozmaite sposoby, i głośno i cicho, i biologicznie i intelektualnie, niemniej jednak mój śmiech nie dochodził do samego środka. Należę do pokolenia, którego śmiech zawsze bywa zaprawiony ironią, goryczą, czy rozpaczą. - Zwyczajny śmiech, śmiech dla śmiechu, pogodny i bez problemów, pocieszna gra słów - to wydaje się nam jakby nieco staroświeckie i budzi zazdrość." (Sławomir Mrożek)
www.culture.pl


Sławomir Mrożek


Panie Mrożek, co słychać?


Sławomir Mrożek nie żyje

Zobacz też

Ed Vuillamy
Ed Vuillamy
dziennikarz, pisarz
Biljana Srbljanović
Biljana Srbljanović
dramatopisarka
Zbigniew Mentzel
Zbigniew Mentzel
eseista, felietonista, pisarz
Petr Zelenka
Petr Zelenka
dramatopisarz, reżyser filmowy, scenarzysta
Paweł Sala
Paweł Sala
dramatopisarz, reżyser teatralny
Hans Christian Andersen
Hans Christian Andersen
pisarz

Wiadomości

Gala Mrożkowska - Finał III Festiwalu Teatrów Młodzieżowych - w Teatrze Polskim
15 stycznia (godz. 18:00) na dużej scenie Teatru Polskiego odbędzie się Gala finałowa III Festiwalu Teatrów Młodzieżowych „W świecie Mrożka”, organizowanego przez Samorzą...
"Emigranci" i forum "Myśleć o myśleniu, czyli Mrożek filozof" - w Teatrze Polskim
Premierę "Emigrantów" Sławomira Mrożka, w reżyserii Piotra Cyrwusa, zapowiedział na 6 czerwca 2015 r. Teatr Polski na Scenie Kameralnej (II premiera 7 czerwca; kolejne spektakle:...
1 2