Przejdź do menu głównego | Przejdź do treści | Przejdź do wyboru wielkości czcionki | Przejdź do mapy strony | Przejdź do osób | Przejdź do wiadomości | Przejdź do wydarzeń | Przejdź do instytucji | Przejdź do wyszukiwarki wydarzeń |

Miasto Stołeczne Warszawa

Dziesiątki miejsc na poranne spacery

Szukaj


Sławomir Mrożek (1930 - 2012)
Sławomir Mrożek
źródło fot: wikipedia
dramatopisarz, pisarz
Sławomir Mrożek urodził się 30 czerwca 1930 r. w Borzęcinie, zmarł 15 sierpnia 2012 w Nicei.

To niezrównany obserwator i krytyk. Jego domeną pozostaje dramaturgia, choć pisze też miniatury, słuchowiska, felietony, opowiadania, powieści. Rysuje wreszcie... Należy do autorów sztuk najczęściej inscenizowanych w teatrze polskim i najbardziej znanych za granicą. Wszystkie sztuki Mrożka były tłumaczone i wystawiane poza Polską. Jego utwory przełożone zostały na wiele języków, m in.: angielski, francuski, niemiecki, włoski, hiszpański, węgierski, czeski, japoński.

Droga Mrożka do literatury wiodła przez dziennikarstwo i twórczość satyryczną. W roku 1950 debiutował jako dziennikarz reportażem w krakowskim piśmie „Przekrój”. W latach 1956-60 prowadził w różnych czasopismach satyryczną rubrykę „Postępowiec”, a w „Przekroju” w latach 1953-68 cykl rysunkowy - „Przez okulary Sławomira Mrożka”.

Szybko zyskał miano prześmiewcy, który tropem Witkacego i Gombrowicza neguje narodową mitologię i ukazuje świat, który „wypadł z formy”. W roku 1963 wyemigrował z Polski. Mieszkał we Włoszech, Francji i Meksyku. W tym czasie swoje utwory publikował w Polsce i za granicą. Do kraju powrócił dopiero w roku 1996. Debiutował tomem opowiadań „Półpancerze praktyczne” (1953 r.) i sztuką „Policja. Dramat ze sfer żandarmeryjnych” (1958 r.) Ukoronowaniem pierwszego okresu twórczości Mrożka były dwa klasyczne już dziś tomy opowiadań: „Słoń” (1957 r.) i „Wesele w Atomicach” (1959 r.)

Uogólniając sens ówczesnej twórczości Mrożka można powiedzieć, że drwił on z teraźniejszości, która głosząc przyszłość tkwi jeszcze głęboko w przeszłości. Jest to polemika z rzeczywistością postulowaną w imię sprawdzalnej doświadczeniem i intelektem. Wzorcowym przykładem może być tytułowe opowiadanie z „Wesela w Atomicach”. W tej wsi przyszłości, bójki na weselu odbywają się po staremu, tyle, że przy użyciu wieloczłonowych rakiet z ładunkiem nuklearnym...

Do najważniejszych i najgłośniejszych utworów Sławomira Mrożka zaliczyć trzeba w pierwszym rzędzie dwa dramaty - „Tango” (1964 r.) i „Emigranci” (1974 r.). „Tango” pozwoliło publiczności i krytyce odczytać na nowo Mrożka. Pojawiło się nawet twierdzenie, że pisząc „Tango” Mrożek stworzył swoją pierwszą sztukę. Choć przecież wciąż jest to utwór utrzymany w charakterystycznej dla Mrożka konwencji groteskowej, wydaje się być jakby pierwszym dramatem serio, ironicznie-rozpaczliwą zapowiedzią tragedii jaka może się zdarzyć... Jest to sztuka zbudowane wg klasycznych reguł. Akcja toczy się w rodzinie Stomila. Bohaterowie żyją na śmietniku historii, w inercji jakiej nie mogą przezwyciężyć. Wszystkie stare konwencje zostały już przełamane, nie ma z czym walczyć, wszystko wolno. Próba narzucenia rodzinie starych form, zainicjowana przez Artura, syna Stomila, kończy się fiaskiem. Artur zostaje zabity przez panoszące się w domu indywiduum, Edka - agresywnego chama, który obejmuję władzę dyktatorską i zmusza całą rodzinę do uległości. „Emigranci” są sztuką niezwykle ascetyczną. Jej akcja toczy się gdzieś, w jakimś zachodnioeuropejskim mieście i ogranicza się do dialogu dwóch osób: emigranta politycznego - intelektualisty i emigranta zarobkowego - „gastarbeitera” . Choć nazwani tylko inicjałami: AA i XX są to wewnętrznie jedni z najbogatszych psychologicznie bohaterów Mrożka, a ich konflikt nie jest tylko konfliktem idei. Cele obu są odmienne. Jeden szuka na Zachodzie wolności duchowej, drugi materialnej. Jednak to poszukiwanie jest bolesnym samooszukiwaniem się...

Niewątpliwie, twórczość Mrożka wyrastała z doświadczeń obywatela PRL-u. Jego groteska obnażała reguły systemu, w jakim żyli Polacy do 1989 roku. Bardzo często, groteska ta miała jednak na tyle ogólny charakter i szerszą wymowę, że urastała do rangi uniwersalnej opowieści o absurdalnych mechanizmach rządzących światem, o problemach wolności i niebezpieczeństw, jakie niesie ze sobą współczesna cywilizacja.

Poważnego problemu dzisiejszego świata - nietolerancji, dotyka także jedno z nowych dzieł Mrożka „Wielebni”. Absurd, kpina, szyderstwo obnażają tu hipokryzję i agresję skierowaną przeciw odmienności. Sztuka napisana w Meksyku w 1996 roku trafiła po raz pierwszy na scenę w genuańskim Teatro Stabile w 2001 roku.

autor: Maciek Proliński ; www.puls-swiata.subnet.pl/kultura

* * *
"Wprawdzie śmiałem się na rozmaite sposoby, i głośno i cicho, i biologicznie i intelektualnie, niemniej jednak mój śmiech nie dochodził do samego środka. Należę do pokolenia, którego śmiech zawsze bywa zaprawiony ironią, goryczą, czy rozpaczą. - Zwyczajny śmiech, śmiech dla śmiechu, pogodny i bez problemów, pocieszna gra słów - to wydaje się nam jakby nieco staroświeckie i budzi zazdrość." (Sławomir Mrożek)
www.culture.pl


Sławomir Mrożek


Panie Mrożek, co słychać?


Sławomir Mrożek nie żyje

Zobacz też

Bożena Umińska-Keff
Bożena Umińska-Keff
eseistka, pisarka, poetka
Stefania Grodzieńska
Stefania Grodzieńska
pisarka
Edwin Bendyk
Edwin Bendyk
dziennikarz, pisarz, publicysta
Dirk Dobbrow
Dirk Dobbrow
dramatopisarz, prozaik
Serhij Żadan
Serhij Żadan
działacz społeczno-polityczny, pisarz, tłumacz
Katarzyna Grochola
Katarzyna Grochola
pisarka

Wiadomości

Gala Mrożkowska - Finał III Festiwalu Teatrów Młodzieżowych - w Teatrze Polskim
15 stycznia (godz. 18:00) na dużej scenie Teatru Polskiego odbędzie się Gala finałowa III Festiwalu Teatrów Młodzieżowych „W świecie Mrożka”, organizowanego przez Samorzą...
"Emigranci" i forum "Myśleć o myśleniu, czyli Mrożek filozof" - w Teatrze Polskim
Premierę "Emigrantów" Sławomira Mrożka, w reżyserii Piotra Cyrwusa, zapowiedział na 6 czerwca 2015 r. Teatr Polski na Scenie Kameralnej (II premiera 7 czerwca; kolejne spektakle:...
1 2