Przejdź do menu głównego | Przejdź do treści | Przejdź do wyboru wielkości czcionki | Przejdź do mapy strony | Przejdź do osób | Przejdź do wiadomości | Przejdź do wydarzeń | Przejdź do instytucji | Przejdź do wyszukiwarki wydarzeń |

Miasto Stołeczne Warszawa

Dziesiątki miejsc na poranne spacery

Szukaj


Marek Edelman (1922 - 2009)
Marek Edelman
Marek Edelman
Marek Edelman (jid. מאַרעק עדעלמאַן; data i miejsce urodzin nieznane, przyjęto 1 stycznia 1922 w Warszawie lub 1 stycznia 1919 w Homlu[1], zm. 2 października 2009 w Warszawie[2]) – polski działacz polityczny i społeczny żydowskiego pochodzenia, lekarz kardiolog, jeden z przywódców powstania w getcie warszawskim, kawaler Orderu Orła Białego.


Jego rodzice mieszkali w Homlu, później rodzina przeprowadziła się do Warszawy (po II wojnie światowej Marek Edelman podawał jako miejsce swoich urodzin Warszawę w celu uniknięcia repatriacji do Związku Radzieckiego). Rodzice byli zaangażowani w działalność polityczną: matka, Cecylia Edelman z domu Percowska, działała w kobiecym odłamie Bundu (Jidisze Arbeter Froj); ojciec, Natan Feliks (zm. ok. 1924), związany był z socjalistycznymi rewolucjonistami rosyjskimi (tzw. eserowcami).
W czasie II wojny światowej należał do Powszechnego Żydowskiego Związku Robotniczego (Bund), w 1942 był wśród założycieli Żydowskiej Organizacji Bojowej (ŻOB). W 1943 uczestniczył w powstaniu w getcie warszawskim, a po śmierci Mordechaja Anielewicza został ostatnim przywódcą bojowników ŻOB podczas walk w getcie. W 1944 brał udział w powstaniu warszawskim.
W 1951 ukończył studia na Akademii Medycznej w Łodzi, specjalizował się następnie w zakresie kardiologii. Do 1967 pracował w Klinice Chorób Wewnętrznych macierzystej uczelni, a następnie na oddziale kardiologii w klinice Wojskowej Akademii Medycznej. W 1972 został ordynatorem oddziału intensywnej terapii łódzkiego Wojewódzkiego Szpitala im. Nikołaja Pirogowa[4].
Działalność opozycyjną rozpoczął w połowie lat 70., podejmując współpracę z Komitetem Obrony Robotników. W styczniu 1976 był jednym z sygnatariuszy skierowanego do władz PRL Listu 101 przeciwko zmianom w konstytucji. Od początku lat 80. działał w "Solidarności", m.in. jako członek Zarządu Regionu Ziemia Łódzka. W stanie wojennym został na krótko internowany w Łęczycy[5]. Został uwolniony w wyniku interwencji Jana Józefa Szczepańskiego, prezesa Związku Literatów Polskich. Nawiązał też kontakty z redakcją podziemnego Tygodnika Mazowsze. W 1983 odmówił władzom PRL udziału w Honorowym Komitecie Obchodów 40-lecia Powstania w Getcie, natomiast SB uniemożliwiła mu udział w obchodach niezależnych[6]. W 1984, wraz z Jerzym Dłużniewskim, został członkiem podziemnej Regionalnej Komisji Wykonawczej Ziemia Łódzka[6]. W drugim obiegu ukazywały się wznowienia jego książki z 1945 roku pt. Getto walczy. Udział Bundu w obronie getta warszawskiego. W 1988 przewodniczył Komisji ds. Mniejszości Narodowych w ramach Komitetu Obywatelskiego przy Lechu Wałęsie. Uczestniczył w obradach podzespołu do spraw zdrowia w ramach rozmów Okrągłego Stołu.


W kwietniu 1989 był przewodniczącym Wojewódzkiego Komitetu Obywatelskiego w Łodzi, organizującego kampanię wyborczą do parlamentu. Po 1990 prowadził działalność polityczną w ramach ROAD (był członkiem-założycielem), a następnie Unii Demokratycznej, Unii Wolności (był m.in. członkiem rady politycznej partii) oraz Partii Demokratycznej.
Uroczystości pogrzebowe Marka Edelmana pod Pomnikiem Bohaterów Getta - Warszawa, 9 października 2009 r.
Grób Marka Edelmana i Adiny Świdowskiej na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie

Z małżeństwa z Aliną Margolis (1922–2008) miał dwoje dzieci: syna Aleksandra (ur. 1951) i córkę Annę (ur. 1956)

Współtwórca Żydowskiej Organizacji Bojowej, jeden z dowódców powstania w getcie warszawskim, powstaniec warszawski (walczył w Śródmieściu i na Żoliborzu).


.Zaraz po wojnie wydał niewielką książeczkę "Getto walczy", rodzaj sprawozdania w udziału Bundu w powstaniu w getcie, "dokument - jak napisała we wstępie Zofia Nałkowska - zbiorowej mocy ducha, ocalonej z największej klęski, jaką znają dzieje narodów".

Więcej... http://wyborcza.pl/1,102627,7203373,Marek_Edelman.html#ixzz1Gg6hRutI

Zobacz też

Ernestyna Winnicka
Ernestyna Winnicka
aktorka, reżyser teatralny
Maciej Orłoś
Maciej Orłoś
dziennikarz
Joanna Dziwak
Joanna Dziwak
poetka, prozaik
Benoit Le Gros
Benoit Le Gros
choreograf, muzyk, tancerz
Krystyna Rodowska
Krystyna Rodowska
krytyk literacki, poetka, tłumaczka
Andrzej Deskur
Andrzej Deskur
aktor

Wiadomości

Akcja „Żonkile” - w 71. rocznicę Powstania w Getcie Warszawskim
19 kwietnia, w 71. rocznicę Powstania w Getcie Warszawskim, w Warszawie i wielu miastach Polski odbędzie się akcja „Żonkile”. Wolontariusze będą rozdawać na ulicach papierowe żonk...