Przejdź do menu głównego | Przejdź do treści | Przejdź do wyboru wielkości czcionki | Przejdź do mapy strony | Przejdź do osób | Przejdź do wiadomości | Przejdź do wydarzeń | Przejdź do instytucji | Przejdź do wyszukiwarki wydarzeń |

Miasto Stołeczne Warszawa

Dziesiątki miejsc na poranne spacery

Szukaj


Julian Tuwim (1894 - 1953)
tłumacz, poeta
Poeta, satyryk, eseista, tłumacz. Urodził się 13 IX 1894 roku w Łodzi, w niezamożnej rodzinie – jego ojciec był urzędnikiem bankowym. W latach 1904-1914 pobierał nauki w miejscowym rosyjskim gimnazjum rządowym. Tam zainteresował się dziwnościami – jego zainteresowania były bardzo szerokie: począwszy od tajników iluzjonisty, poprzez zbieranie ziół, eksperymenty chemiczne po bzik lingwistyczny z językiem esperanto na czele. To właśnie dzięki tej ostatniej pasji zobaczył w 1911 roku swoje nazwisko w druku – na łamach czasopisma „Pola Esperantisto” ogłosił przekłady kilku wierszy Leopolda Staffa. Pochwalił się tym poecie, przesyłając mu jednocześnie swoje próby poetyckie. Pozytywna odpowiedź uwielbianego poety, a potem wizyta w jego mieszkaniu doprowadziły do wydrukowania dwa lata później pierwszego własnego wiersza Prośby podpisanej kryptonimem St. M. - na łamach „Kuriera Warszawskiego”. Jeszcze kilka wierszy i przekładów ukazało się drukiem na łamach łódzkich dzienników. Pozostały niezauważone przez krytykę, jednak dokonały wiele w życiu przyszłego poety. Pomimo kompleksów – pół twarzy miał oszpeconej ogromną myszką – zaryzykował zmianę środowiska. Po ślubie ze Stefanią Marchew zamieszkał razem z żoną w Warszawie. Tych stołecznych adresów było kilka, m.in. przy ul. Czerniakowskiej, Chłodnej, Mazowieckiej. W latach 1916-1918 studiował (po jednym semestrze) prawo i filozofię na Uniwersytecie Warszawskim. Swoje utwory publikował w czasopiśmie poetyckim „Pro Arte” (stworzonym wspólnie z kolegami-poetami), „Cyruliku Warszawskim” i „To-To”. Razem z Janem Lechoniem, Antonim Słonimskim, Jarosławem Iwaszkiewiczem i Kazimierzem Wierzyńskim powołał do życia grupę poetycką „Skamander”. Był jednym z głównych współpracowników „Wiadomości Literackich”. 29.11.1918 roku przy ul. Nowy Świat 17 założył kabaret literacki „Pod Picadorem”, stale współpracował - często będąc kierownikiem literackim - z warszawskimi kabaretami: Czarny Kot, Miraż, Qui Pro Quo, Banda, Cyganeria, Cyrulik Warszawski. W latach II wojny światowej przebywał na emigracji, wiedział bowiem, że w kraju czeka na niego śmierć z dwóch powodów – żydowskiego pochodzenia oraz antyhitlerowskich satyr, których miał w swym dorobku bardzo dużo. Przed inwazją hitlerowską najpierw znalazł się w Rumunii, potem przez Jugosławię i Włochy przedostał się do Francji. Po jej klęsce w lecie 1940 roku wyjechał do Portugalii, skąd po miesiącu znalazł się w Brazylii. Krótko mieszkał w Rio de Janeiro, skąd przeniósł się do Stanów Zjednoczonych i zamieszkał w Nowym Jorku. Współpracował z wieloma emigracyjnymi pismami, m.in. „Nową Polską” i lewicową prasą Polonii. Nawiązał tam też kontakty z grupą działaczy politycznych skupionych wokół Oskara Langego. Podczas wojny stracił cała swoją bibliotekę liczącą kilkanaście tysięcy tomów oraz wiele rękopisów zabranych do bagażu, który zaginął w trakcie wielu podróży. Udało się ocalić tylko niewielką część rękopisów zakopanych przed wyjazdem w niewielkiej walizeczce na podwórku jednego z domów. W czerwcu 1946 roku powrócił do ojczyzny i niedługo potem został kierownikiem artystycznym Teatru Komedii Muzycznej WP a po roku Teatru Nowego w Warszawie. W trakcie czterech kolejnych sezonów artystycznych wprowadził na scenę wiele atrakcyjnych premier, m.in. Zemstę nietoperza Johanna Straussa syna, Moralność pani Dulskiej Gabrieli Zapolskiej oraz Damy i huzary Aleksandra Fredry. Adaptował dla potrzeb scenicznych wiele zagranicznych sztuk, pod różnymi pseudonimami napisał wiele tekstów piosenek. Jego powrót przyjęty został przez emigrację za zdradę, a w najlepszym wypadku za naiwność polityczną. Wielu kolegów po piórze nie mogło mu tego wybaczyć, zrywając z nim tak jak uczynił to np. Jan Lechoń. Jest autorem wierszy lirycznych (m. in. zbiory: Siódma jesień, Sokrates tańczący, Czyhanie na Boga) i utworów satyrycznych, tłumaczem poezji rosyjskiej. W swym dorobku ma także poemat Kwiaty polskie i bardzo dużo popularnych wierszy dla dzieci (Lokomotywa, Słoń Trąbalski, Zosia Samosia). Na uwagę zasługuje także poemat Bal w Operze i wodewile muzyczne (Żołnierz królowej Madagaskaru, Jadzia wdowa). Nie można jednak zapomnieć o jego wierszach pisanych na zamówienie władz komunistycznych i wychwalających powojenną rzeczywistość. Zmarł nagle 27 XII 1953 roku, na serce, w domu ZAiKS-u „Halama” w Zakopanem, do którego wybrał się na pierwszy po wojnie urlop... (OADŻ; EW1; LPPE; NPW; W2; PORS; ZD44; SBTP; CKPDW)

Grób w Alei Zasłużonych na cmentarzu Wojskowym (dawniej Komunalnym) na Powązkach.
Tablica pamiątkowa z piaskowca na frontowej ścianie domu przy ul. Nowy Świat 25, gdzie mieszkał i tworzył w latach 1951-1953, odsłonięta w drugiej połowie lat 50-tych.

Ul. Juliana Tuwima: dz. Śródmieście, os. Śródmieście Północne, od ul. Wareckiej do ul. W. Górskiego.