Przejdź do menu głównego | Przejdź do treści | Przejdź do wyboru wielkości czcionki | Przejdź do mapy strony | Przejdź do osób | Przejdź do wiadomości | Przejdź do wydarzeń | Przejdź do instytucji | Przejdź do wyszukiwarki wydarzeń |

Miasto Stołeczne Warszawa

Dziesiątki miejsc na poranne spacery

Szukaj


Wystawa plenerowa "Miasto bez rabina nie może istnieć"
Kiedy
10 września 2012 (poniedziałek) - 23 września 2012
Gdzie
Warszawa (galeria plenerowa między murami obronnymi Starego Miasta przy placu Zamkowym, w Międzymurzu im. Piotra Biegańskiego)
zamknij
Bilety
wstęp wolny
www.warszawa.ap.gov.pl/rabiniwguberniwarszawskiej.html
Rabin Juda Lejb Złotnik
Rabin Juda Lejb Złotnik

Miasto bez rabina nie może istnieć.
Rabini, podrabini i kandydaci na rabinów guberni warszawskiej w latach 1888-1912


Wystawa przybliża dzieje społeczności żydowskiej zamieszkującej ziemie polskie od Średniowiecza. Ponad 50 unikatowych fotografii portretowych z przełomu XIX i XX wieku, po raz pierwszy publikowanych - pochodzących ze zbiorów Archiwum Państwowego m.st. Warszawy - przypomina sylwetki rabinów oraz kandydatów na rabinów w miastach dawnej guberni warszawskiej. Wielu z nich, jako administratorzy gmin żydowskich i przewodnicy duchowi, zyskało uznanie nie tylko w kraju, ale i za granicą.

Są wśród nich rabini ówczesnych miejscowości podwarszawskich (obecnie w granicach Warszawy): Azriel Ankier - rabin Powązek, Josef Najhauz - rabin Woli, Henoch Giberstein - rabin Mokotowa; oraz rabin Płońska, a następnie Warszawy - Hersz Chaskiel Michelson. Wystawa przypomina również związanego z Warszawą Chaima Poznera, w latach 1924-1935 rabina wojskowego i działacza społecznego, wieloletniego tłumacza przysięgłego przy sądach w Warszawie; Jehudę Lejba Kowalskiego, naczelnego rabina Włocławka, przewodniczącego Rady Rabinów w Polsce, a od 1922 r. senatora w Parlamencie II Rzeczypospolitej; a także braci Złotników: starszego - Jonę Mordechaja, rabina Zakroczymia, następnie Płocka, wybitnego znawcę Prawa, współzałożyciela Żydowskiego Koedukacyjnego Gimnazjum Humanistycznego w Płocku (jedynego świeckiego gimnazjum żydowskiego w Płocku), i młodszego - Jehudę Lejba - pisarza, współzałożyciela partii religijnych syjonistów „Mizrachi”, a potem m.in. sekretarza generalnego jej polskiego oddziału (1917-1920), który od 1920 r. prowadził działalność w USA, Kanadzie i Republice Południowej Afryki. Na jego cześć jego nazwiskiem nazwano jedną z ulic w Jerozolimie.

Fotografie, szczególnie cenne z uwagi na niewielki stopień zachowania akt żydowskich gmin wyznaniowych, przetrwały jako załączniki do podań o egzamin na rabina. Egzamin ten, składany w Królestwie Polskim w latach 1888-1912 przed rosyjskimi władzami administracyjnymi, potwierdzał m.in. stopień znajomości przepisów, związanych z prowadzeniem ksiąg stanu cywilnego, funkcjonowaniem dozorów bóżniczych (zarządów gmin), a także języka rosyjskiego, rachunkowości i prawa podatkowego. Na przełomie XIX i XX wieku w Królestwie Polskim wybór rabina tradycyjnie dokonywany przez gminę, wymagał zdania tegoż egzaminu i zatwierdzenia przez gubernatora. Tytuł wystawy pochodzi z podania, skierowanego do władz gubernialnych, przez gminę żydowską w Staszowie, w którym motywowała ona konieczność wyboru rabina w swoim mieście.

Wystawa prezentuje także 37 miejscowości, w tym projekty architektoniczne i plany nieistniejących już budynków sprawowania kultu i cmentarza żydowskiego, położone na terenie dawnej guberni warszawskiej. Gubernia ta obejmowała dzisiejsze województwa: mazowieckie, łódzkie i kujawsko-pomorskie i miasta m.in.: Warszawę, Grodzisk Mazowiecki, Mińsk Mazowiecki, Grójec, Warkę, Tarczyn, Górę Kalwarię, Nasielsk, Płońsk, Gostynin, Włocławek i Brześć Kujawski, w których istniały liczne gminy żydowskie.

Autorem scenariusza wystawy jest Marta Rzepecka-Aleksiejuk z Archiwum Państwowego m. st. Warszawy.

Biogramy rabinów opracowali: dr Zofia Borzymińska i dr Rafał Żebrowski z Zakładu Varsavianistycznego w Żydowskim Instytucie Historycznym im. E. Ringelbluma oraz dr Anna Wiernicka; we współpracy z archiwami państwowymi i urzędami stanu cywilnego.

Opisy miejscowości stworzyli: dr Eleonora Bergman, dr Hanna Węgrzynek i dr Paweł Fijałkowski z Zakładu Varsavianistycznego w Żydowskim Instytucie Historycznym im. E. Ringelbluma.

Organizatorzy:
NACZELNA DYREKCJA ARCHIWÓW PAŃSTWOWYCH
ARCHIWUM PAŃSTWOWE M.ST. WARSZAWY
STOŁECZNA ESTRADA

źródło: materiały prasowe


   

To wydarzenie zostało zrealizowane z pomocą finansową Miasta Stołecznego Warszawy